De energieprijzen zijn dit jaar rustiger dan in 2022 en dat voelt na jaren van onrust als een opluchting. Maar die rust is dunner dan hij lijkt. Het conflict rond Iran en de Straat van Hormuz is niet opgelost en de twee grote banken die de markt volgen, Rabobank en ABN AMRO, trekken op dit moment zelfs tegenovergestelde conclusies over waar de prijs naartoe gaat.
Waarom een conflict in het Midden-Oosten hier de energierekening raakt
De Straat van Hormuz, de zeeengte tussen Iran en Oman, is een van de belangrijkste knelpunten in de wereldwijde energiehandel. Ruwweg een vijfde van alle olie en lng die wereldwijd wordt verscheept, vaart via die route, waaronder een groot deel van de lng die Qatar exporteert. Zodra daar onzekerheid ontstaat, of het nu gaat om daadwerkelijke verstoringen of alleen de dreiging daarvan, reageren olie- en gasprijzen wereldwijd, ook hier in Nederland, ook al komt ons gas niet rechtstreeks uit die regio.
Dat mechanisme hebben we vaker gezien: tijdens corona zakte de vraag wereldwijd zo hard weg dat prijzen tijdelijk instortten en na de Russische inval in Oekraïne in 2022 schoot de Europese gasprijs juist naar recordhoogtes. Steeds gaat het niet primair om hoeveel energie Nederland zelf verbruikt, maar om hoe onzeker de wereldwijde aanvoer is. Die onzekerheid is nu weer een van de grootste risicofactoren voor de energieprijs, dit keer via het Midden-Oosten.
Drie scenario's en geen ervan is zeker
RaboResearch schetst voor het conflict drie mogelijke paden. In het meest gunstige scenario, met een kans van ongeveer 10%, komt er een duurzaam akkoord waarbij Iran zijn kernprogramma ontmantelt. In het op één na gunstigste scenario (circa 40% kans) blijft een akkoord uit en trekken de Verenigde Staten zich terug, zonder dat de situatie verder escaleert. Het meest waarschijnlijke scenario volgens Rabobank, met een kans van ongeveer 50%, is uitstel: geen doorbraak voor de Amerikaanse midterm-verkiezingen in november, met daarna een reële kans op verdere escalatie.
Met andere woorden: het scenario met de grootste kans is niet "het lost zich op", maar "we weten het nog niet en dat kan nog maanden duren." Voor de energiemarkt betekent dat vooral één ding, aanhoudende onzekerheid en onzekerheid is precies waar prijzen gevoelig op reageren.
Twee banken, twee tegenovergestelde verwachtingen
Interessant genoeg lopen de prijsverwachtingen van de twee grootbanken op dit moment flink uiteen. ABN AMRO gaat uit van aanhoudend overaanbod: een gemiddelde olieprijs van rond de 55 dollar per vat in 2026, aflopend richting 50 dollar en een gasprijs die gemiddeld op zo'n 30 euro per MWh uitkomt en in de zomer zelfs richting 26 euro kan zakken. Volgens die analyse wordt het effect van geopolitieke spanningen dit jaar overschaduwd door een groeiend overschot, mede dankzij nieuwe lng-capaciteit uit de Verenigde Staten, Canada en Qatar.
Rabobank schetst een ander beeld. Die verwacht dat de olieprijs juist geleidelijker daalt, richting 70 dollar per vat en dat de Europese gasprijs (TTF) tegen het einde van het jaar weer boven de 50 euro per MWh uitkomt, door een tragere voorraadopbouw in Europa en toenemende Aziatische vraag naar lng. Twee gerenommeerde partijen, twee duidelijk verschillende uitkomsten. Dat op zichzelf zegt iets: als banken met toegang tot dezelfde data zo ver uiteen liggen, is dit geen markt waarin u als ondernemer de prijs zelf goed kunt voorspellen.
2027 als volgend kantelpunt
Los van het conflict in het Midden-Oosten speelt er nog een structurele verandering. De EU heeft afgesproken definitief te stoppen met de import van Russisch gas. Kortlopende contracten voor Russische lng liepen al af in april dit jaar, kortlopende pijpleidingcontracten in juni. Voor langlopende contracten ligt de deadline op 1 januari 2027 voor lng en eind september 2027 voor pijpleidinggas. Vanaf dat moment valt een bron die nu nog altijd meetelt in het Europese aanbod, definitief weg.
Of dat de markt krapper maakt, hangt af van hoeveel nieuwe lng-capaciteit er dan al operationeel is, precies het punt waarop ABN AMRO en Rabobank nu al van mening verschillen. Het is een tweede reden waarom "de markt is nu rustig" iets anders is dan "de markt blijft rustig."
Wat kunt u hier praktisch mee?
Ik zou u niet aanraden om op basis van dit soort scenario's te proberen de markt te timen, zelfs de banken die dit voor hun beroep doen, zitten er weleens ver naast. Wat wel zinvol is: kijken hoe uw huidige contract omgaat met deze volatiliteit. Zit u vast, variabel of dynamisch en past dat nog bij hoeveel risico u als bedrijf wilt en kunt dragen? Loopt uw contract toevallig af rond een van de momenten hierboven? Dat zijn geen vragen die ik voor u beantwoord vanuit een glazen bol, maar wel vragen die we samen kunnen doorlopen aan de hand van uw eigen situatie.
Vrijblijvend, geen verplichtingen.
Praktisch overzicht, geen verkooppraatje.